ప్రధానినైనా అరెస్ట్ చేయొచ్చు..కానీ మనదేశంలో ఈ ఇద్దరినీ ఎవ్వరూ టచ్ చేయలేరు!

చట్టం దృష్టిలో అందరూ సమానమే.. తప్పు చేస్తే ఎవరికైనా శిక్ష పడాల్సిందే ఇది మనం తరచుగా వినే మాట. భారతదేశంలో ఒక సామాన్యుడు నేరం చేసినా, ఒక పెద్ద రాజకీయ నాయకుడు నేరం చేసినా చట్టపరమైన చర్యలు తప్పవు. అవసరమైతే పోలీసులు వారిని అరెస్టు చేసి జైలుకు కూడా పంపుతారు. అయితే మన దేశంలో ఎంతటి పెద్ద నేరారోపణలు వచ్చినా, కనీసం పోలీసు విచారణకు కూడా పిలవలేని, అరెస్టు చేయలేని వ్యక్తులు ఉన్నారని మీకు తెలుసా?

అవును, భారత రాజ్యాంగం ఇద్దరు వ్యక్తులకు మాత్రమే ఈ అరుదైన మినహాయింపును ఇచ్చింది. వారే భారత రాష్ట్రపతి, రాష్ట్రాల గవర్నర్లు. అసలు ఈ నిబంధన ఎందుకు ఉంది? దీని వెనుక ఉన్న రాజ్యాంగ మర్మం ఏమిటి? అనే ఆసక్తికరమైన విషయాలను ఇక్కడ చూడండి.

రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 361 ఏం చెబుతోంది?
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 361 ప్రకారం.. భారత రాష్ట్రపతికి, అలాగే రాష్ట్రాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే గవర్నర్లకు వారు పదవిలో ఉన్నంత కాలం పూర్తి చట్టపరమైన రక్షణ ఉంటుంది. వారు తమ అధికారిక విధుల్లో తీసుకునే నిర్ణయాలకు ఏ కోర్టుకూ జవాబుదారీ కారు. అంతేకాదు, వారు పదవిలో ఉండగా వారిపై ఎలాంటి క్రిమినల్ కేసులూ నమోదు చేయడానికి వీల్లేదు. కోర్టులు వారిని అరెస్టు చేయాలంటూ ఎలాంటి వారెంట్లు జారీ చేయలేవు. ఒకవేళ సివిల్ కేసులు వేయాల్సి వచ్చినా, రెండు నెలల ముందు ముందస్తు నోటీసు ఇవ్వడం తప్పనిసరి.

ఎందుకంత ప్రత్యేకత?
రాజ్యాంగ నిర్మాతలు ఈ మినహాయింపును గుడ్డిగా ఏమీ ఇవ్వలేదు. దీని వెనుక బలమైన కారణం ఉంది. భారత రాష్ట్రపతి దేశానికి ప్రథమ పౌరుడు. దేశ అత్యున్నత రాజ్యాంగ పదవి అది. గవర్నర్లు కూడా రాష్ట్ర స్థాయిలో అలాంటి స్థానంలోనే ఉంటారు. ఈ అత్యున్నత పదవుల్లో ఉన్నవారు ఎలాంటి రాజకీయ ఒత్తిళ్లకు, బెదిరింపులకు తలొగ్గకుండా నిష్పాక్షికంగా, స్వేచ్ఛగా తమ విధులను నిర్వర్తించాల్సి ఉంటుంది. ఒకవేళ వారిపై కేసులు నమోదు చేసే అవకాశం ఇస్తే, ఉద్దేశపూర్వకంగా తప్పుడు కేసులు పెట్టి వారి ప్రతిష్టను దిగజార్చే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే, ఆయా పదవుల గౌరవాన్ని, ప్రతిష్టను కాపాడేందుకే రాజ్యాంగం ఈ "తాత్కాలిక" కవచాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.

ఇది శాశ్వత రక్షణా? అంటే చట్టానికి వారు అతీతులా?
ఖచ్చితంగా కాదు! భారతదేశంలో ఏ ఒక్కరూ చట్టానికి అతీతులు కారు. రాష్ట్రపతికి, గవర్నర్లకు ఉన్న ఈ రక్షణ కేవలం వారు పదవిలో ఉన్నంత కాలం మాత్రమే వర్తిస్తుంది. పదవీకాలం ముగిసిన మరుక్షణం వారు కూడా దేశంలోని ఏ ఇతర సామాన్య పౌరుడిలాగే పరిగణించబడతారు. ఒకవేళ వారిపై ఏవైనా క్రిమినల్ ఆరోపణలు ఉంటే, వారు పదవి నుంచి దిగిపోయిన వెంటనే ఏ విచారణకైనా, చట్టపరమైన చర్యలకైనా సిద్ధపడాల్సిందే. నేరం రుజువైతే శిక్ష కూడా పడుతుంది.

మిగతా నాయకులకు ఈ రక్షణ లేదా?
ఈ రాజ్యాంగపరమైన రక్షణ కేవలం రాష్ట్రపతి, గవర్నర్లకు మాత్రమే పరిమితం. దేశానికి ప్రధాని అయినా, రాష్ట్రానికి ముఖ్యమంత్రి అయినా.. అలాగే ఉపరాష్ట్రపతి, కేంద్ర మంత్రులు, ఎంపీలు, ఎమ్మెల్యేలు, చివరకు సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులకు కూడా ఈ క్రిమినల్ అరెస్టుల నుంచి ఎలాంటి మినహాయింపు లేదు. తగిన ఆధారాలు ఉంటే, చట్ట ప్రకారం వారు పదవిలో ఉండగానే వారిపై క్రిమినల్ కేసులు నమోదు చేయవచ్చు, దర్యాప్తు చేయవచ్చు, అరెస్టు కూడా చేయవచ్చు.
సారాంశం ఏమిటంటే.. చట్టం ముందు ఎవరూ అధికులు కారు. కానీ, వ్యవస్థల మనుగడ సాఫీగా సాగడానికి, అత్యున్నత పదవుల గౌరవం నిలబడటానికి మాత్రమే రాజ్యాంగం ఈ చిన్నపాటి, తాత్కాలిక విరామాన్ని రాష్ట్రపతికి, గవర్నర్లకు బహుమతిగా ఇచ్చింది.